Kulturskilnadar i Aust-Asia – ein teikneserieversjon

”Vi søv på matter over oppvarma golv, dei i senger. Vi skriv bokstavar, dei skriv teikn. Vi kler oss ulikt. Vi et annleis mat enn kinesarane, med våre metallpinnar i staden for trepinnar.” Det er ein av mine (nye) favorittpolitikar, Koreas tidlegare utanriksminister Song Min-Soon, som forklårer kvifor koreanarar har ein anna mentalitet og tenkjer ulikt kinesarane.

Dei tre store austasiatiske landa Kina, Sør-Korea og Japan har mykje til felles. Vi i vesten tenderer mot ikkje å sjå skilnadane, og snakke om austen. Men det er mange viktige skilnadar. Finst det ein enkel måte å seie noko fornuftig om dette på? Finst det ein teikneserieversjon? Svaret er ja, det finst ein teikneserieversjon. Og den stammar frå – ja, ein teikneserie. Den koreanske teikneserieskaparen Won-bok Rhie har skrive ein teikneserie kalla ”Korea Unmasked”, som også er oversett til engelsk. Eg meiner den treff ein kjerne når det gjeld å skildre kulturtrekk eller verdiar hos dei herskande klassar i dei tre landa. Hans versjon går om lag slik:

 Den sentrale verdien eller kulturtrekket i Kina er einskap. Kina er eit kontinent, som består av mange grupper og språk som har sloss seg i mellom. Det kinesiske instinktet er difor einskap. Den kinesiske karakteren for ”ein” betyr også ”den beste” og ”solo”. Einskapen til Kina er også naturleg knytt til at Kina er unike, det beste – ja den einaste eine verkelege sivilisasjonen. Difor viste Kina lite interesse for utlandet i mange hundreår, då kontakten med omverda viste dei at deira kultur og teknologi var overlegen. Og difor er det ubegripelig at ikkje alle – les tibetanarar, uigurar og taiwanesarar – vil vende tilbake til moderlandet si omfavning. Men alle politikarar i Kina trur – og veit – at det vil skje etterkvart, for alle som kan vil i bunn og grunn vere kinesarar. Det gjeld i botn også koreanarar (og kanskje til og med japanarar). Det tek berre litt tid. Kina er – for kinesarane – det einaste eine. Kina er overlegent.

Japanarane er eit homogent folk på ei øy, og har hatt eit naturleg forsvar mot ytre fiendar. Deira fiende har vore naturkatastrofer og kvarandre. Harmoni og fred med kvarandre (og naturen) er difor sentralt. Historia har lært dei at dei ikkje må gå laus på kvarandre. Svaret er å oppføre seg harmonisk, vennleg og høfleg med kvarandre. Med Japan sitt folketal gjeld det å passe på avstanden til andre. Den fysiske og den mentale avstanden. Shakespeare’s ”one man is an island” gjev meining i Japan. Både i Sør-Korea og Japan er videospill populært blant ungdom. I Sør-Korea har interative spill på nett blitt stort, medan dei i Japan helst spelar aleine heime. I Japan er det rom for mange måtar å vere japansk på. Alle tenkelege stilartar og undergrunnskulturar finst side om side på Tokyos gater. Innvandring kan truge den japanske harmonien, men respekt for andre sin (japanske) individualisme er naudsynt for å bevare den.

Koreanarane bur på ei halvøy som har blitt rent over av stormakter i hytt og pine. Det gjer dei eit felles prosjekt. Å sloss mot ein felles fiende når den dukkar opp! Det er Korea mot røkla. Dersom du stendig er truga av dei farlege folka rundt deg, er det ikkje rom for å tenke ulikt eller å filosofere over rett og galt. Ulike stilar og subkulturar er eit sjeldant syn på gatene i Seoul. Du må kunne skilje godt frå dårleg, sant frå usant, svart frå kvitt – og dette skiljet har koreanarane felles. Det ligg i den konfutsianske etikken å tenke hierarkisk. I familien, på arbeidsplassen, i samfunnet. Du må ikkje stille spørsmål ved leiarane dine eller reglane slik dei no eingong er. Konkurranse, leik og moro er likevel ufarleg, ja det er berre bra, då trugselen kjem utanfrå. Så lenge alle følgjer spelereglane. Og så lenge ein alltid er klar for å stå opp for Korea når det verkeleg gjeld. Korea må bevise sin orginalitet, og gjer det gjennom å vise ein lik kultur, eller ortodoksi om du vil.

Ein teikneserieversjon høyrer heime i hefta form ved nattbordet vil du kanskje seie. Den høyrer heime i bakhovudet vil eg seie. Song Min-Soons opplisting av kulturskilnadar for meg er til dømes typisk koreansk; Han markerer ein koreansk orginalitet overfor meg. Japans sterke motstand mot all innvandring (langt sterkare enn i Sør-Korea og Kina) kan ikkje forklårast økonomisk, men kanskje kulturelt.

Då er eg komen til Helsinki for mellomlanding, og Asia-turen min er over!

4 tanker på “Kulturskilnadar i Aust-Asia – ein teikneserieversjon

  1. Ikke for å være frekk, men for min del så orker jeg rett og slett ikke lese en lang tekst på nynorsk. men det er sikkert meg det er noe feil med…

    Uansett så synes jeg dine uttalelser til pressen om at opposisjonen vitner om at du er veldig arogant. Hovmod står for fall er det et ordtak som heter.

    Lik

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut / Endre )

Twitter picture

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut / Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer med bruk av din Google+ konto. Logg ut / Endre )

Kobler til %s