Nasjonale prøver

Nasjonale prøver i skulen er gjennomført tidlegare i haust, og no kjem resultata framover. Engelsk-resultata er allereie lagt ut. Prøvene skal gje oss kunnskap om kunnskapane til norske elevar i sentrale fag nasjonalt. Dei skal også vise skilnadar mellom fylke, kommunar og skular, samt brukast til å gje tilbakemeldinga til den enkelte elev og forelder. Dei kjem i tillegg til eksamen, karakterar, andre prøver som til dømes kartleggingsprøver og den vurderinga av og tilbakemeldinga som foregår kontinuerleg.

Prøvene er eit av mange verkemiddel for å få kunnskap om kvaliteten i skulen. Dei vert brukt nasjonalt og lokalt for å sjå kva som fungerer og ikkje fungerer i ein kommune, ein skule og i eit klasserom. Folk som har ansvar for skule over heile landet set seg samvitsfullt inn i reslutata, og brukar dei til forbetring og utvikling.

Det gjer ikkje Gunnar Stavrum i Nettavisen. Det er trist å lese ein så fordummande kommentar som den han har skrive her.

For det første tek han opp ein nokså vanleg påstand, at resultata (på skulenivå) er hemmelege. Det er dei ikkje, det er mellom anna difor Nettavisn kan presentere dei. Dei vert imidlertid ikkje publisert på nett ferdig tillaga med det siktemål at ein skal rangere skular mot kvarandre i avisene. Denne artikkelen i same medium er eit godt døme på kvifor det ikkje er vegen til betre kvalitet i skulen; Nettavisen kan avsløre kva skule som har dei beste resultata i engelsk – ein skule der undervisninga foregår på engelsk! Kanskje ein ide å sjekke bakgrunn og fakta om ein skule før ein konkluderer? Det er systematisk og grundig bruk av prøvene som utviklar kvaliteten. Informasjonen om den enkelte skule vert då også presentert for denne og for dei som har ansvaret for skulen.

Direkte ille vert når Stavrum skriv «Nettavisen har gjort jobben Utdanningsdirektoratet nektes å gjøre, nemlig å gjennomgå tallene fra de nasjonale prøvene – skole for skole.» Trur han på seg sjølv? At dei som har ansvaret for prøvene berre let dei ligge? At han på ein dag har gjort den jobben eit par hundre engasjerte menneske ikkje gjer?

Utdanningsdirektoratet gjer denne jobben heile året – systematisk. Dei presenterer analyseresultata i vår. Dei set sosial bakgrunn, kjønn, størrelsen på skulen, privat/offentleg og ei rekke andre tilhøve i samband med resultata når dei vurderer dei. Dei rettleiar kommunar og fylke som gjer det svakt, dei peikar ut skular og kommunar vi kan lære av. Ikkje minst er det interessant å studere der det er store skilnadar på skular og kommunar med lik elevmasse og andre like kjenneteikn, men ulike resultat. Det er tilfellet mange stader. Kommunane og fylka arbeider også med resultata. Det kan nok gjerast betre mange stader, men det er mange som brukar dei godt.

Dei nasjonale prøvene er etter mitt syn gode og nyttige. Dei må utviklast vidare, mellom anna meiner eg det er viktig at vi betre kan samanlikne skular når vi har kontrollert for bakgrunnsvariablar. Vi må også kunne samanlikne over tid, noko som ikkje går i dag.

Vi må likevel passe på at det ikkje utviklar seg eit test- og prøvehysteri. Det er ikkje slik at fleire prøver gjer ein betre skule. No har vi det vi treng, no er det oppfølginga av resultata frå skule og lærarar som står i fokus. Då meiner eg den seriøse oppfølginga for å forbetre.

Då eg var gjesteredaktør i Nettavisen i august fekk eg eit godt inntrykk av Stavrum (og også journalisten som hadde skrive om skulen eg nemnde). Denne kommentaren er vel eit døme på at sjølv sympatiske og dyktige menneske kan vere heilt på jordet ein gong i mellom!

Ny veke

Ny veke. Den «offisielle» valkampen nærmar seg med stormskritt, vi har valkampopning på tysdag 11.august. Eg kjem attende med meir informasjon om den i morgon.

På laurdagsrevyen kunne du skå presentasjonen av vårt framlegg om ei SFO-satsing. SV vil ha nasjonale kvalitetsstandardar i SFO. Så vil vi ha ein gratis time SFO kvar dag for alle barn, der det mellom anna skal vere leksehjelp og fysisk aktivitet. Så vil vi ha ein makspris på resten av SFO-tilbodet.

Svar om IKT og lærarar

Nina spør om IKT og meldinga om kvalitet i barnehagen. Du har rett i at det ikkje er ei hovedsak, vi kunne sikkert godt djupare inn i det. Det er imidlertid omtala i punkt 9.7. Så kan eg varsle at vi om kort tid vil sette i gang etableringa av eit IKT-senter som også får ansvar for barnehagen. Eg skal også sjå nærare på forslaget om ein nettportal.

Geir LS og  Torgeir Åge kommenterer min artikkel om 4000 nye lærarar. Tallgrunnlaget for den er heilt rett og baserer seg på tall som SSB har samla inn og som er presentert samla av Utdanningsdirektoratet her. Eg viser til utviklinga sidan den raud-grøne regjeringa overtok, altså dei tre åra frå skuleåret 05-06 til 08-09. Kort oppsummert viser tala at det vart om lag 4000 fleire lærarar (personar) i periode og noko over 2500 årsverk (det eksakte talet går ikkje an å skaffe). Det er samstundes klårt at lærartettleiken har blitt betre og gruppestørrelsen noko mindre, men endringane er relativt små. I forrige periode, med Høgre ved makta, vart gruppene større og det var nedgang i talet på årsverk.

Det er fleire menn her; timetalet har gått opp, og noko av veksten har kome i form av personar utan godkjend pedagogisk utdanning. Når det gjeld artikkelen som Geir og Torgeir Åge viser til, så handlar den om utviklinga siste år (i tillegg til at den har gjort eit noko anna utval). Det er ingen tvil om at utviklinga siste år var klart dårlegare enn dei to første. Det var i bunn og grunn lite endring det siste året, heile veksten kom dei to første raud-grøne åra. Det stemmer også med den generelle kommuneøkonomien.

Så galt kan det gå

Det oppstår stadig ganske absurde tolkingar av det ein har sagt i media. Det er vanleg for ein politikar å oppleve det. At ein profilert og dyktig redaktør bommar er meir sjeldant.

Hans Kristian Amundsen, sjefredaktør i Nordlys brukar sterke ord i Nordlys i dag. «Aldri før har de rødgrønne skuffet meg mer»  (!) seier han, og refererer til eit oppslag i Aftenposten der eg sa at vi må gjere meir for å gje fagleg sterke elevar utfordringar. Kvar trår han feil?

1. Han har ikkje fått med seg det som er sagt. «Tiden er inne for satsing på de flinkeste, sa SV-statsråden» siterer han fritt frå sin eigen fantasi. Feil. Tida er (framleis) inne for at at alle skal få brukt sitt talent, var bodskapen min i Aftenposten. Elevar som er særleg sterke treng ekstra utfordringar. Nett som dei som slit treng ekstra hjelp.

2. Han trur ein må velge mellom elevar. «Som amen i kirka fører det til at svakere elever, og elever som er tvunget inn i en skole som ikke passer dem, dyttes brutalt ut av politikkens og samfunnets synsfelt.» Men ein lærar i klasserommet kan ikkje velge mellom nokre av elevane sine, ho må gje alle utfodringar på sitt nivå. Då må ein kunne forvente det same av ein kunnskapsminister.

3. Han har ikkje fått med seg kva som er hovudperspektivet til regjeringa. Vi har gjennomført barnehagerevolusjonen, løyva 1 mrd til fleire lærarar for å styrke innsatsen mot dei som slit i norsk og matte, innført tettare kartlegging og gjennomført ei rekke tiltak mot fråfallet i vidaregåande skule. Vi brukar milliardar på tidleg innsats, men enno er det langt igjen. «Alle skal med» seier dei i AP. «Ulike mennesker, like muligheter» seier  vi i SV. Alt dette er hovudperspektivet i stortingsmeldinga som kjem neste månad. Amundsen bør kome på presentasjonen!

4. Han tar dessutan feil om han trur vi ikkje treng å legge til rette for sterke elevar. Han skriv ikkje det, men han kan forstås slik (eg ber om orsaking om eg misforstår). Det er for mange elevar som kjedar seg og ikkje får nok utfordringar, for mange elevar som ikkje får brukt sitt potensiale og sitt talent. I Troms har fylkesråd Pål Julius Skogholt vore flink til å ta tak i dette, ved å tilby undervisning på nivået over for enkelte elevar. Dette er viktig for at oppslutninga om fellesskulen også i framtida skal vere sterk og brei.

Hovudutfordringa er å sørge for at alle lærer seg å lese, skrive og rekne og får brukt sitt talent. Men ingen kan vel i fullt alvor meine at tilpassa opplæring berre skal vere ein rett for ein del av elevane? Så galt kan det gå.

4000 nye lærarar

I går presenterte Utdanningsdirektoratet tala som viser utviklinga i grunnskulen dei siste åra. Tala måler kva som har skjedd etter 3 av 4 år med raud-grøne budsjett.

 

Siden den raudgrøne regjeringa tok over har det blitt 4000 fleire lærarar og over 2500 fleire lærarårsverk i ordinær grunnskule. Lærartettleiken har også gått i riktig retning sidan SV tok over Kunnskapsdepartementet, sjølv om utslaga er små. Det er no fleire lærarar i skulen som kan gje kvar enkelt elev den oppfølginga dei treng.

 

Under forrige regjeringsperiode var talet på lærarårsverk synkande samstundes som det vart færre lærarar pr elev. Vi har dermed snudd den negative utviklinga som var i skulen i heile forrige periode fordi ein prioriterte skattelette til dei rike framfor å satse på fellesskapet.

 

SV har større ambisjoner enn dette og mange stadar er det framleis mangel på lærarar. Difor vil vi i neste periode gå inn for sterkare nasjonal styring av skulesektoren for å sikre at det blir nok lærarar i skulen. Vi må også vurdere korleis vi kan ivareta alt dette.

Skulen

Det var ein tung dag i går for føresette til den norske kapteinen som vart drepen i Afghanistan. Eg kondolerer føresette og andre som kjente han, det var ei djupt tragisk hending. Sjølv utviklinga i landet vil eg kome attende til, det skjer alvorlege ting i Afghanistan som det er vanskeleg å sjå ein veg ut av.

I går kom også dommen i Pirate Bay-saka, som eg for min del berre registrerer. Den vil gå vidare i rettssystmet, og uansett utfall vil den ikkje avslutte ulovleg fildeling eller debatten rundt det. Det viktige no er å få fokus på korleis vi kan sikre ei betre etterleving av opphavsrettslover samstundes som vi utnyttar føremonene nettet gjer til å dele kunnskap og kultur og gjere det enklare tilgjengeleg.

I dag opnar AP-landsmøtet. APs fraksjonsleiar i utdanningskomiteen på Stortinget, Gerd Janne Kristoffersen, har eit interessant utspel i VG i dag saman med AUF-leiaren. Det ho seier er heilt i tråd med det SV nett har vedteke på sitt landsmøte. Vi vil ha sterkare nasjonal styring med skulen slik at vi sikrar at nasjonale ambisjonar vert synleg i klasserommet.

SV-landsmøtet vedtok at vi bør ha nasjonale normer for tilhøvet mellom lærar og elev, og opnar for sterkare styring for å sikre fleire lærarar. Det er de ikkje opning for i dagens Soria Moria-erklæring. Kommunane har fått om lag 30 mrd kroner i auka inntekter, og skulen har fått sin del av styrkinga. Vi har sikra gratis læremiddel i vidaregåand skule, fleire timar i grunnskulen, ei varig ordning for vidareutdanning av lærarar, ei eiga rektorutdanning, frukt og grønt og meir fysisk aktivitet. Det er kommunane som tilset lærarar og løyver ramma til skulane. Her ser vi at skule ikkje har blitt prioritert like høgt som andre område i kommunal sektor, noko som m.a har gått ut lærartettleiken. Den har blitt betre, men ikkje så mykje som ambisjonen var.

SV gjer difor to val

– vi vil prioritere ei særleg satsing på fleire tilsette til arbeide med barn og unge i neste periode. I skulen, barnehagane, barnevern og helsetenester for barn og unge.

– vi opnar for klårare nasjonal styring av ressursar til skulen i neste periode enn det som ligg i dagens Soria Moria erklæring.

Landsmøtetale og kreativitet

Eg talte til SV-landsmøtet om skulepolitikken. Du finn link til talen her.

Eit tema eg tok opp i talen var kreativitet og kva plass kunst og kultur skal ha i skulen. Til mi store overrasking har det ført til at nokre personar har sett i gang ein mail-kampanje mot meg med overskrifta «Nei til nedlegging av musikk og kunst og handverk». Det er litt rart, sidan eg aldri har foreslått det. Tvert imot, eg vil at kunst og kultur skal bli viktigare i skulen.

OK, her er det eg sa; Kunst og kultur har ein stor og aukande plass i samfunnet, noko vi mellom anna kan sjå i ein sterk vekst i sysselstjinga i kulturnæringa. Den er no like stor som reiseliv målt i talet på tilsette. I tillegg kjem eit utall amatørutøvarar og den rollen kultur har i dagleglivet.

I framtida vil kreativitet stå sentralt i mange yrke og bransjar. Kreative evner vert etterspurt. Men kreativitet og kunsterniske evner kjem ikkje av seg sjølv – dei må trenast og utviklast. Difor bør vi styrke denne dimensjonen ved skulen.

Det er eit tilleggsargument for det. Vi veit at det å lukkast på ein arena kan ha ein «flowover effect» til andre fag. Elevar får auka sjølvtillit og sjølvkjensle og dermed betre motivasjon og prestasjonar. Medelevar og lærarar kan i tillegg få auka sine ambisjonar til ein elev når dei ser eit stort talent. Professor Anne Bamford har skrive ein kjent rapport for UNESCO, The Wow Factor, der dette er eit viktig tema.

Eg argumenterte for at vi treng ein skule som stimulerer kreativitet. Det bør gjerast gjennom heile skulen, noko den raud-grøne regjeringa har starta med. I den nye lærarutdanninga vil kunst og kultur som metode bli del av det obligatoriske pedagogikk-faget, det blir stilt kompetansekrav i dei kreative faga på ungdomstrinnet og vi har allereie oppretta eit eige senter for kunst og kultur i opplæringa.

Kulturskulen er ein viktig del av dette. Vi treng fleire plassar og lågare pris. Eg kunne nemnd den kulturelle skulesekken og, men gjorde det ikkje.

I tillegg sa eg (og NRK laga ei sak om det – derav merksemda) at vi bør vurdere om dagens musikk og kunst og handverk bør bli del av eit nytt felles kreativitetsfag/kunst- og kulturfag. Det kan vere eit fag, eller ulike fag under same paraply. Argumenta for er at det er ei rekke uttrykk som ikkje har eigne fag, men er representert i ulike læreplanar (dans, drama, teater, film, design etc) . Desse har enkelte felles dimensjonar ved seg. I tillegg trur eg ei samling av ulike uttrykk vil styrke den samla vekta vi legg på skapande læring. Det finst og sterke motargument, mellom anna at faga er fundamentalt ulike på mange vis.

SV har ikkje vedteke dette, eg har ikkje kome med eit forslag om det – vi har ikkje ein gong sett i gong ei utgreiing. Eg meiner vi treng diskusjonen om dette og andre måtar å styrke kreativitet i skulen, og vil gjerne ha innspel her!